Een werknemer is tijdens zijn dienst bezig met zijn gebruikelijke werkzaamheden. Door een ongelukkige handeling raakt hij ernstig gewond. De werkgever stelt dat de werknemer zelf onvoorzichtig heeft gehandeld en daarom verantwoordelijk is voor de gevolgen. Maar is dat wel zo eenvoudig? Kan een werkgever zich aan aansprakelijkheid onttrekken door te wijzen op een fout van zijn werknemer? En hoe ver reikt eigenlijk de verplichting van een werkgever om te zorgen voor een veilige werkomgeving?
De zorgplicht van de werkgever
In beginsel rust op iedere werkgever de verplichting om te zorgen voor een veilige werkomgeving. Deze verplichting is vastgelegd in artikel 7A:1614x van het Burgerlijk Wetboek (‘BW’). Op grond van dit artikel moet een werkgever de werkplek, werktuigen en gereedschappen zodanig inrichten en onderhouden dat werknemers zoveel mogelijk worden beschermd tegen gevaren die hun werkzaamheden met zich meebrengen.
Deze zorgplicht gaat echter verder dan uitsluitend het beschikbaar stellen van veilige materialen. Van werkgevers wordt eveneens verwacht dat zij duidelijke veiligheidsinstructies geven, passende beschermingsmiddelen beschikbaar stellen en, waar nodig, toezicht houden op de naleving van deze instructies.
Welke maatregelen van een werkgever mogen worden verwacht, hangt af van de omstandigheden. Zo brengt het werken op hoogte andere risico's met zich mee dan het verrichten van administratieve werkzaamheden. Daarbij spelen onder meer de aard van het werk, de voorzienbaarheid van het gevaar en de ernst van mogelijke gevolgen een belangrijke rol.
Een ongeval betekent niet automatisch aansprakelijkheid
Dat een werknemer tijdens zijn werkzaamheden gewond raakt, betekent niet zonder meer dat de werkgever aansprakelijk is. Hoewel de wettelijke zorgplicht ruim is, vormt dit geen directe aansprakelijkheid voor ieder arbeidsongeval.
Voor aansprakelijkheid is van belang of de werkgever voldoende maatregelen heeft getroffen om het ongeval te voorkomen. Heeft de werkgever aan zijn zorgplicht voldaan, dan hoeft hij in beginsel niet aansprakelijk te zijn voor de geleden schade.
De rechtspraak stelt echter hoge eisen aan de zorgplicht. Een werkgever kan doorgaans niet volstaan met de enkele mededeling dat werknemers voorzichtig moeten zijn. Ook het uitsluitend verstrekken van veiligheidsinstructies is niet altijd voldoende. Van belang is of de maatregelen daadwerkelijk aansluiten bij de risico's die zich tijdens de werkzaamheden kunnen voordoen.
Wat als de werknemer zelf een fout maakt?
In de praktijk ontstaat regelmatig discussie wanneer een werknemer door een eigen onvoorzichtige handeling letsel oploopt. Denk bijvoorbeeld aan een werknemer die een veiligheidsinstructie niet opvolgt, een onveilige route neemt of beschermingsmiddelen niet gebruikt.
Een werkgever zal in dergelijke gevallen mogelijk aanvoeren dat het ongeval door het handelen van de werknemer zelf is veroorzaakt. Toch betekent dit niet automatisch dat de werkgever van aansprakelijkheid is bevrijd. Van een werkgever wordt namelijk verwacht dat hij rekening houdt met het feit dat werknemers niet altijd even voorzichtig handelen. Juist tijdens routinematige werkzaamheden kunnen werknemers minder oplettend worden of onder tijdsdruk verkeerde beslissingen nemen.
In de rechtspraak is daarom benadrukt dat ook bij een onvoorzichtige handeling van een werknemer moet worden onderzocht of de werkgever voldoende veiligheidsmaatregelen heeft getroffen. Een beroep op eigen schuld van de werknemer slaagt niet zonder meer. Daarbij zijn de toepasselijke wettelijke bepalingen en de ernst van het gedrag van belang.
Wie moet wat bewijzen?
Wanneer een werknemer zijn werkgever aansprakelijk stelt, is allereerst van belang dat hij kan aantonen dat hij schade heeft geleden tijdens de uitvoering van zijn werkzaamheden.
Vervolgens speelt de vraag of de werkgever zijn zorgplicht is nagekomen. Hoewel de werknemer zijn stellingen voldoende moet onderbouwen, worden aan een werkgever die betwist dat hij is tekortgeschoten strenge eisen gesteld. Hij moet concreet kunnen toelichten welke maatregelen zijn genomen om het ongeval te voorkomen.
Juist daarom is het belangrijk dat werkgevers veiligheidsinstructies, controles en eventuele arbeidsongevallen zorgvuldig documenteren. Het ontbreken van dergelijke informatie kan bij een procedure nadelige gevolgen hebben.
Voorkomen is beter dan genezen
Arbeidsongevallen kunnen verstrekkende gevolgen hebben. Naast lichamelijk letsel kan een werknemer te maken krijgen met medische kosten, inkomensverlies en langdurige arbeidsongeschiktheid.
Werkgevers doen er daarom verstandig aan regelmatig de risico's binnen hun organisatie te beoordelen en veiligheidsmaatregelen waar nodig aan te passen. Werknemers moeten op hun beurt de geldende instructies opvolgen en onveilige situaties tijdig melden. Doet zich toch een ongeval voor, dan is het van belang dit direct bij de werkgever te melden, de omstandigheden zorgvuldig vast te leggen door bijvoorbeeld foto’s te maken en de namen en contactgegevens van eventuele getuigen te noteren.
Conclusie
Een arbeidsongeval leidt niet automatisch tot aansprakelijkheid van de werkgever. Tegelijkertijd kan een werkgever zich niet zonder meer verschuilen achter de onvoorzichtigheid van zijn werknemer. De vraag blijft steeds of voldoende maatregelen zijn getroffen om de risico's van het werk zoveel mogelijk te beperken.
Een veilige werkomgeving vraagt daarom meer dan alleen goede bedoelingen of instructies op papier. Uiteindelijk is niet uitsluitend van belang hoe het ongeval is ontstaan, maar vooral wat de werkgever heeft gedaan om het te voorkomen.
Vragen over werkgeversaansprakelijkheid op Curaçao?
Wilt u meer weten over uw rechten en verplichtingen als werkgever of werknemer? Neem gerust contact op met ST Legal Solutions via terpstra@stlegalsolutions.com. Wij helpen u graag verder.